Yunan kozmolojisinde evren, dünya ve gökyüzünün bir sınırı vardır. Dünya düz bir zemindir ve üzerinde gökyüzü ve altında ise yeraltı dünyası vardır.


Yunan kozmolojisindeki yerler:
Dünya : Âlemlerin arasında orta nokta, toprak düz alan.
Gökkubbe üzeri : Yıldızların , güneşin, gezegenlerin ve takımyıldızların bulunduğu yer.
Göklerin Cenneti : Yunan kozmolojisindeki en yüksek yer.
Cennetin Sütunları : Titan Atlas(Dağı) tarafından desteklenen bu sütunlar gökleri tutar.
Yeraltı Dünyası : Hades olarak da bilinir, ölülerin ruhlarının gittiği ve Hades tarafından yönetildiği bölgedir .
Dünya Sütunları : Atlas dağları tarafından da desteklenen bu sütunlar Dünya’yı tutar.
İlkel Okyanus : Dünyayı çevreleyen kozmik okyanus.


1 Mt. Olimpos
2 Gökkuşağı Köprüsü
3 Pontus (Okyanus)
4 Yunanistan
5 Okyanus
6 Güneşin Yolu / Helios
7 Hades (Yeraltı Dünyası)
8 Uranüs (Gökyüzü

Arkaik Yunan’ın evreni sırasıyla dört kozmik öğenin oluşumu vardır. Khaos (boşluk, açıklık), Gaia (yer, toprak), Tartaros (yeraltı dünyası) ve Eros (aşk, arzu) ortaya çıkar. 
1-Başlangıçta Khaos vardır. Khaos’tan iki karanlık ilkesi Ether (esir) ve Hemera oluşur. 
2-Yer (Gai) ve Gök (Uranos) oluşur. 
3-Gök yerden yukarıya kozmoz yapısının çatısı olarak kubbemsi bir şekilde yükseltilir.
4- Yağmurlar yağar ve yer yeşillenir.

Hesiodos’a göre Yeryüzü, evrenin iki yarımküre içinde kalan düzlemidir. Yer (elbette, düzdür) okyanus tarafından çevrilidir. Yer’in altında karanlık, kasvetli ve göğe simetrik bir yeraltı dünyası vardır.

Tüm bu yaratılış sürecini yunanlıların uydurdukları tanrılar ve paganist hurafelerini dikkate almadan özetlemeye çalıştık.

Yunanlıların dünyayı sistematik ve bilimsel olarak ortaya koyan en önemli kişisi Yunanlıların “Yedi Bilge”sinden birisi olarak kabul edilen Thalesdir. Thales Antik Yunan’daki ilk geometrici, astronom ve fizikçi ve aynı zamanda Miletus ekolünün (okulunun) ilk temsilcisi olarak bilinir. Thales, bütün mükevvenât için bir “iptidâ” (başlangıç, orijin) ve bütün nesneler için de bir “ana madde” (arke) tasarlamaktadır. Başlangıçta, Kaos (düzensizlik, kargaşa, hercü merc) değil, düzenli ve müsbet bir varlık olan “Su” mevcuttur. Diğer bütün cisimler Su’dan meydana gelmiştir. Su, Okyanus (Okeanos) olarak sonsuza uzanmaktadır. Düz bir levha şeklinde olan Arz, bu suyun üstünde yüzmektedir. Düz bir satıh olan Yeryüzü’nün altında “Aşağı Su”, üstünde “Gök” ve Gök’ün üstünde ise “Yukarı Su” yer almaktadır.


Anaximandros (M.Ö. 620-547) Thales’in talebesidir. Kâinatın arkesi olarak “Apeiron”u alır. Anaximandros ,‘yokluk’ anlamına gelebilecek bir ‘boşluk’ fikrini anlaşılamaz bulmaktadır, o sebeple, filozof, Kâinat’ı tamamiyle dolduran sonsuz bir Esîr (Aither) farzetmiştir. Ona göre, bütün gök cisimleri hiç bir yere dayanmaksızın bu esîr içinde yüzerler.
Anaximandros’un tasarlamış olduğu evren tablosu, Geosantrik (Yer-Merkezcil) bir evrendir. Dünya, Kâinat’ın merkezi konumundadır. Yalnız, Arz, üzeri düz ve silindiriktir. Yüksekliği genişliğinin 1/3’ü kadardır. Arz’ın yaşanılır kısmı, silindirin tepsi gibi düz bir satıh olan üst yüzeyi olup, etrafı sularla çevrili büyük bir kara parçasından oluşmaktadır; üstünde hava tabakası vardır, etrâfı ise bir ateş hâlesi ile çevrilidir. Güneş’ten gelen sıcaklık serin hava tarafından tutulmaktadır.

Anaximenes (M.Ö. 588-524) Miletus Okulunun son temsilcisidir. O da orijin olarak diğerleri gibi Kaos’u kabul etmiş, mebde(başlangıç) olarak ise, Thales’in Su ve Aanaximandros’un Apeiron (ether) yerine, daha somut ve her yerde bulunan bir nesneyi kabul etmiş, arke olarak “Hava”yı önermiştir. Anaximenes’e göre Arz, yuvarlak bir masa biçimindedir ve Hava, her yeri kuşatmaktadır. Yıldızlar, kristal gökyüzüne çakılıdırlar, yeryüzünün çevresinde, bir sivri külâhın baş etrafında dönmesi gibi (jiroskobik) dönerler. Güneş bir yaprak gibi yassıdır; Ay disk şeklindedir kendi ışığı vardır. Yeryüzü ise tepsi gibi düz olup, yassılığı sebebiyle havanın üzerinde durmaktadır.

Anaximenes den sonra yeni öğretiler ekoller ve doktrinler oluşmuştur. Bu tarihten sonra düz dünya yerine mükemmel? bir cisim tanımı denilerek küresel cisimler ortaya atılmıştır. ilk küresel dünya teorisi bu tarihten sonra geliştirilmeye çalışılmıştır… Nitekim Pisagor, Erestotenes, Pluton, Aristotales, Batlamyus gibi filozoflar küre dünya teorisi üzerine doktrinlerini inşa edeceklerdir…

Osman ATIF

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here