Tibet astro biliminde, her ikisi de Hindistan’da geliştirilen iki ayrı sabit ve düz dünya kozmolojisi bulunmaktadır.

1-Abhidharma sistemi; 4. veya 5. yüzyılda geliştirildi.
2-Kalachakra MS 1027’den sonra geliştirildi.

Her iki sistem de, bir eksen, Meru Dağı çevresinde merkezlenmiş konsantrik okyanuslardan ve dağlık alanlardan oluşan düz dünya sistemleridir.
Düz dünya modelleri Tibet ve Himalaya bölgelerinin yanı sıra Nepal, Sikkim, Butan ile Moğolistan ve Sibirya’nın bölgelerini kabul görmüştür.

1-ABHIDHARMA DÜZ DÜNYA MODELİ:
Bu kutsal yazı kategorisinde değerlendirilen Budist inancını kullanarak bütün dünyevî fenomeni sistematik, somut biçimde açıklamaya çalışan bir öğretidir.
Bu dünya sistemi, Merkezde (Meru Dağı) kare bir çekirdek dağının etrafında yedi tatlı su denizi halkası ve
küçük altın dağlarla çevrilidir. Yedinci dağ halkasının ötesinde, her yönde birer tane, her okyanusun ortasında bir kıta bulunan dört okyanus vardır.
Bu okyanuslar sekizinci denizi oluşturur.
Her kıtanın ötesinde, iki küçük ada uzanır
ve tüm konfigürasyon, siyah demir dağların dış sekizinci halkasıyla çevrilidir.

Meru Dağının Doğu’su gümüş ve beyaz renktedir;
Güneyi, beril ve mavi renklidir;
Batı’sı, kırmızı kristal ve dolayısıyla kırmızı renklidir; ve
kuzeyide, altın ve sarı renklidir.
Bu renkler gökyüzüne ve yön sularına yansır. Bu nedenle, güney yönünde yaşadıkça, gökyüzünü ve suları mavi olarak deneyimliyoruz.
Meru Dağı’na en yakın yedi bölge gerçek dağlardır, sekizinci kısım ise tüm altın kaidenin çevresini saran demir bir çitdir.
Her bir dağ halkasının su üstünde yüksekliği, genişliğiyle aynıdır ve her dağ halkası bir diğerinin yarısı kadardır.
İç sulardaki yedi tatlı su, sularının niteliklerinden sonra adlandırılır:
1-Soğuk, 2-Lezzetli, 3-Hafif, 4-Yumuşak, 5-Berrak, 6-Kokusuz ve 7-Sarhoşken Mide veya Boğaz İçin Zararsız su.

Doğudaki Devler adaları yamuk şeklindedir, her biri yarım ay gibi kavisli ve dışbükeydir.
Güneydeki Rose-Apple Adası eşkenar üçgen,
Batı’da İneklerden Servet Adaları yuvarlak
Kuzeydeki Kıyamet Sesleri Adaları karedir, Adalar aynı şekillerdedir, fakat daha küçüktür
Dünyanın alt kısmında 8 sıcak ve 8 soğuk cehennem vardır.
Sekiz cehennem (en azından en kötüsüne) şu şekilde sıralanmıştır.
1) Yaratıkların hayatını alan insanların öldürdüğü şekilde öldürüldüğü Sürekli Canlanan Cehennem;
2) Hırsızların Siyah mürekkeple ıslatıldığı ve yanan testerelerle parçalandığı Siyah Çizgili Cehennem;
3) Cinsel tacizle suçlanan insanların tekrar tekrar sıkıldığı, yakıldığı, ezildiği ve parçalara ayrıldığı Sıkıştırıcı Cehennem;
4) Uyuşturucu ve sarhoş edici ilaçları kötüye kullanan insanların kaynayan sıvıları döküldüğü boğazı cehenneme.
Dört en kötü cehennem:
5) yalancıların içlerinden yılanlar tarafından attığı Büyük Çığlık Cehennemi;
6) Heretiklerin art arda yakıldığı Cehennem Sıcaklığı;
7) Rahibe’ye tecavüz etmek gibi dini cinsel suçların faillerinin kıtalar üzerinde demir kancalı solucanlar vücutlarını yerken ve kafalarını açtıkları kıtalara sürüklendiği Büyük Yakma Sıcakları Cehennemi; ve
8) Birinin annesini öldürmek gibi ağır suçların faillerinin diğer cehennemlerden 1000 kat daha kötü bir işkence gördüğü, Cızsız Cehennem.

Abhidharma sisteminde Gece ve gündüz Meru’nun bir tarafında, diğeri de güneş Meru Dağı’nın etrafında dönerken değişir. Günler uzuyor ve kısalıyor, bu nedenle mevsimler güneşin kuzey veya güneye çok fazla gitmesi nedeniyle ortaya çıkıyor.

2-KALACHAKRA DÜZ DÜNYA MODELİ:
Sırasıyla toprak, su, ateş ve rüzgar disk katmanlarına sahiptir.
Dünyanın bulunduğu düz toprakta kıtaların, denizlerin ve dağların altışar halkı vardır.
Dağların hepsi yüksek, aralarında denizler vardır ve denizlerde kıtalar vardır.
İçeriden dışarıya doğru bir çember şeklinde giden kıtalar şunlardır:
1-Ay, 2-Beyaz Işık, 3-Temiz, 4-Bir Şey veya Başka Bir Şekilde İnsan, 6-Vinç ve 7- Zorlu kıtaları vardır.
Denizler
1-Bal, 2-Tereyağı, 3-Yoğurt, 4-Süt, 5-Su ve 6-Bira’dır.
Dağlar
1-Mavi Işık, 2-Masif, 3-Kararlı, 4-Mücevher Işığı, 5-Rezervuar ve 6- Soğuk Dağdır. Soğuk dağ tüm dünyayı kuşatmıştır.

Meru Dağının;
doğusu siyah,
güneyi mavi,
kuzeyi beyaz,
batısı sarıdır.
Bu nedenle, renkler abhidharma dünya sistemindeki renklerden de farklıdır.

Meru’nun orta kısmında (yani dünya göğünde) on iki “rüzgâr yolu” gezegenlerin üzerinde hareket ettiği yer almaktadır. Ters çevrilmiş bir sepet veya şemsiyeyi hatırlatan bir form oluştururlar. Kalachakra sistemi beş çift yapan on gezegeni tarif eder: Güneş, Ay, Rahu ve Kalagny, Merkür ve Mars, Venüs ve Jüpiter, Ketu ve Satürn. Genellikle ‘rüzgâr yolları’, hareketleri ve ay ve güneş çevrimlerinin aşamaları, on iki Zodiac takımyıldızı ile bağlantılıdır.
Meru Dağının
Doğusundaki kıta bir dolunay gibi yuvarlaktır.
Güneyindeki kıta bir üçgen şdklindedir.
Kuzeyindeki kıta, yarım ay ve
Batısındaki kıta bir karedir. Abhidharma’da olduğu gibi Bunlara bazen Doğu’daki Devler Adası, Güney’deki Gül-Elma Adası, Batı’daki İnek Adasından Zenginlik ve Kuzey’deki Doom Adası’nın Sesi denir.

Kalachakra sistemine göre Takımyıldızların yanı sıra
güneş, ay ve gezegenler Meru Dağı çevresinde saat yönünde döner ve böylece Doğu’da yükselir ve Batı’ya batarlar.
Bununla birlikte, göksel cisimlerin takımyıldızlara göre hareketi saatin tersi yönündedir; yani, her gece aynı saatte, Mars, yükselen takımyıldızların batıya doğru hareket etmesiyle daha doğuya doğru hareket eder.

Her gezegen kendi sabit hızına sahiptir, ancak bazen her biri daha hızlı, bazen daha yavaş hareket eder; bu, bazen ortalama pozisyonunun önünde veya arkasında olduğu anlamına gelir. Bu nedenle, iki hızlı ve yavaş düzeltme kümesi vardır: gezegenin doğum yeri ile temas halinde olduğu ortalama konumda ve diğeri güneşle temas ettiği zaman. Bunlar, eliptik harekette yörüngelerin daha hızlı ve daha yavaş kısımlarının nasıl olduğuna eşdeğerdir.
Güneş, Meru Dağı’nın etrafında saat yönünde döner. Bu nedenle, abhidharma’da olduğu gibi, gündüz ve gece Meru Dağı’nın bir tarafında veya diğer tarafında değişir.

Osman ATIF

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here