Kutadgu Bilig, bu yıldız için şöyle diyor:

“En üstün Zühal (Sekentir)’dir, en önde yürür,”İki yıl, sekiz ay bir evde kalır!…”

Şükrullâh-ı Şirvânî Şirvan’lı olup (Dağıstanın Doğusu) (ö 1506) 15. yy Osmanlı hekimlerindendir. Şükrullâh-ı Şirvânî’nin II. Bâyezîd adına Farsça kaleme aldığı Riyazül Kulüb adlı eserinde Zuhal hakkında verdiği bilgiler şu şekildedir:

Zuhal; 12 burcun toplam devrini otuz yılda tamamlar ve bir burcu da tahminen 2 buçuk
yılda kateder.

Zuhal farsça, Keyvan denir. Halk arasında Reis yıldızı olarak bilinir. İklimlerden birinci, feleklerden yedinci, renklerden siyah ve negatif frekans yayan bir yıldızdır. Gurbetlik, fakirlik ve yalnızlık hallerini ifade eder. Cumartesi gündüzü, Çarşamba gecesine hakimdir. Güneş gibi gündüz yıldızıdır. Cevheri kurşun, buhuru laden, halleri ise uyku günüdür. Mürdesenk taşı, zaç (kara boya) üzerinde etkilidir.

İbrahim Hakkı Erzurumi (ö. 1780) Marifetname adlı eserinde Zuhal yıldızı hakkında verdiği bilgiler şu şekildedir;

Züihal gezegeninin feleği, Ay’ın feleğinden itibaren yedinci, Güneş’in feleğinden itibaren eflak-i ulviyye diye isimlendirilen üç feleğin üçüncüsü en yükseği ve en büyüğüdür. Zühal yıldızına eyvan da derler.

Ziihal yıldızının tabiati gayet soğuk ve kurudur. Erkek olup gündüze nisbet edilrniştir. Nahs-i ekber (Yüksek negatif) denilmiştir. Buna bakmak gam ve keder getirir. Zühre gezegenine bakmak ise surur ve safa getirir, demişlerdir. Zühal yıldızına ahmaklık, cehalet, korkaklık, cimrilik, kin, yalancılık, koğuculuk, gam, tembellik, gabilik (kalın kafalılık) ve zarar isnad edilrniştlr. Bu yıldız rahimlere vaki olan nutfelere tali olsa, bunun tabiatı ve vasıfları Allahu Teala’nın izni ile sirayet edip o cibilliyetle doğumdan sonra bu vasifların meydana çıktığı tecrübe olunmuştur. Zühal çarşamba gecesine ve cumartesi gününe hakim bulunmuştur. En gece ve gündüzün ilk saatleri buna nisbet kılınmıştır.

Mesela, cenin ilk ayında Zühal’in, ikinci ayında Müşteri’nin, üçüncü ayında Merih’in, dördüncü ayında Güneş’in, beşinci ayında Zühre’nin, altıncı ayında Utarit’in, yedinci ayında Ay’ın terbiyesinde olur. Bu sebeple çocuk yedi aylık doğarsa yaşar. Eğer sekiz aylık doğarsa ölür; zira sekizinci ayda yeniden Zühal’in terbiyesine girmiştir. Zühal, soğuk ve kuru olduğundan tabiatı ölüm olur.

Sad b.Mansur İbn Kemmûne (ö.1284) Aslen yahudi olup Bağdat’ta yaşamıştır. Mantık, felsefe, tıp ve kimya ile meşgul olmuştur. el-Cedîd fi’l-ḥikme eserinde Zuhal yıldızı hakkında verdiği bilgiler şu şekildedir;

İbn Kemmûne’de iç içe geçmiş kürelerden oluşan evrenin merkezinde ağırlığından ötürü Dünya bulunmaktadır. Onu sırasıyla Ay, Utarit (Merkür), Zühre (Venüs), Güneş, Merih (Mars), Müşteri (Jüpiter) ve Zuhal (Satürn) olmak üzere yedi hareketli felek takip eder. Bunların dışında sabit yıldızlar küresi
ve hepsini kuşatan felek bulunur. Ay-üstü âlemde değişime neden olmayan döngüsel hareket, ay-altı âlemde ise değişime sebep olacak doğrusal hareket vardır. Dünya’nın kendine mahsus hareketi yok iken, gök kürelerinin hareket ettirmesiyle gezegenler doğudan batıya doğru hareket ederler. Güneşin ve
Ayın hareketleri dünyadaki iklimi ve zamansal olayları belirler. Yere en yakın gezegen olan Ay, unsurların ulaşabileceği en son mesafedir.

Suhreverdî Heyakilu’n Nur adlı felsefî risalesinde şöyle yazar:
“Cisimler âlemi denilen diğer âlem ise esir (soyut) ve unsurî (somut) âlem olmak üzere iki kısımdır… Ve göksel cisimler hiçbir şekilde yırtılmazlar ve hiçbir şekilde ne merkeze ne de merkezden doğrusal olarak hareket etmezler. Aksine onlar merkez üzerinde dairesel bir hareket ve akışkanlık içerisindeler. Bunlar yani felekler ne hafif olmalı ne ağır, ne sıcak olmalı ne soğuk ve ne ıslak olmalı ne de kuru. Belki
beşinci tabiattırlar. Yani doğal unsurlardan arınık olan esiri (ateş) tabiattır ve yeryüzünün dışında yer alırlar. (Sühreverdî, Heyâkilü’n-Nûr, (Mecmuâyı Musennifât), c. 3, s. 96-103)

Ahmed b. Abdurrahman el-Mevsılî el-Kâdiri er-Rufaî. (ö.1737) El-Müsellem olarak bilinir. ed-Dürru’n-Nakî fi Ilmi’l-Mûsikâ adlı eserinde Zuhal yıldızı hakkında verdiği bilgiler şu şekildedir;

Zuhalin musiki makamı Nevriz makamıdır.

Nevriz makamının elementi su, burcu Kovadır. Saati; altıncı uydu Zuhaldir. Günü Cumartesi’dir. Şubeleri

Güneşin musiki makamı buselik makamıdır.

Buselik makamının elementi ateş, burcu Aslandır. Saati; dördüncü felek Güneştir. Günü Pazar’dır. Şubeleri nevrizi rum, necdi, ırakı acem, zirkeş yani onikinci makamdır.

Cumartesi Güneşin Doğuşu,

Pazartesi Güneşin Yüksekliği vakti,

Çarşamba kuşluk vakti,

Cuma Zevalden Önceki kuşluk vakti,

Pazar Öğle vakti,

Salı Öğleden sonraki vakit,

Perşembe Öğle ve ikindi arası,

Cumartesi İkindiden önceki vakit,

Pazartesi ikindi vakti,

Çarşamba ikindiden sonraki vakit,

Cuma gün batımından önceki vakit,

Pazar gün batımından sonraki vakit Nevriz makamı dinlenmesi tavsiye edilir.

Muhyiddîn Muhammed b. Alî b. Muhammed el-Arabî et-Tâî el-Hâtimî (ö. 638/1240) Endülüslü. Babası Ali b. Muhammed İbn Rüşd’ün yakın arkadaşıdır. Sûfî müellif. Zuhal Yıldızı hakkında şunları söylemiştir:

Bu uydu siyah olup Allah katında vekil melaikesi Kesyafildir. Her burçta 2,5 sene kalır. Bütün feleklere ve gök katlarına 30 sene süre ile uğrayıp geçer. Bu kevkeve atfedilen sıfatlar şunlardır: Ahmaklık, cehalet, korkaklık, cimrilik, kin, yalan, kalleşlik, gevezelik, geri zekalılık, tembellik, dert, ziyan.

Şimdi bu yıldızın hükmünü bildirelim. Zühal burçta iki buçuk yıl durur. Ve o zamanın insanı bin yıl yaşardı. Ve insanın boyu postu ve kuvveti zamanına göreydi. Bin yıl onun hükmü vardır. Adem Aleyhisselam Zühal devrinde geldi. Bin yıl ömür sürdü. Adem’in kadr-u kıymeti ona göre idi. Kuvveti ve şecaati dahi ona göre idi.

Osman ATIF

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here